Главна страница

Добре дојдовте на Википедија

слободната енциклопедија што може секој да ја уредува
имаме 148.306 статии на македонски јазик
Избрана статија за оваа седмица
Молекула на азот субоксид
Молекула на азот субоксид

Азот субоксидхемиско соединение, азотен оксид со формула N2O. На собна температура, тој е безбоен незапалив гас и има малку сладок мирис и вкус. При покачени температури, азотниот оксид е моќен оксидатор сличен на молекуларниот кислород.

Азотниот оксид има значителна медицинска употреба, особено во хирургијата и стоматологијата, поради неговите анестетички својства и намалување на болката. Неговото колоквијално име „гас за смеење“, измислено од Хамфри Дејви, се должи на еуфоричните ефекти при неговото вдишување, својство што довело до негова рекреативна употреба како дисоцијативен анестетик. Се наоѓа на списокот на есенцијални лекови на Светската здравствена организација. Исто така се користи како оксидатор во ракетни погони и во моторни трки за зголемување на моќноста на моторите.

Атмосферската концентрација на азотен оксид достигнала 333 делови на милијарда (ppb) во 2020 година, зголемувајќи се со стапка од околу 1 ppb годишно. Тој е главен чистач на стратосферскиот озон, со влијание споредливо со влијанието на хлорофлуоројаглеродот. Глобалната застапеност на N2O покажува дека околу 40% од просечните 17 TgN/година (тераграми или милиони метрички тони азот годишно) емисии потекнуваат од човековата активност и покажува дека растот на емисиите главно доаѓа од проширувањето на земјоделството и индустриските извори во економиите во развој. Како трет најважен долготраен стакленички гас, азотен оксид, исто така, значително придонесува за глобалното затоплување. (Дознајте повеќе...)


Слика на денот

Уметничката инсталација „Скали кон рајот“ на Били Танер на кулата на црквата „Св. Ламберт“ во Минстер, Германија.
Дали сте знаеле…

Занимливости од содржините на Википедија:

Удовскиот Остров
Удовскиот Остров
На денешен ден…

Денес е 9 јануари 2025 г.

Настани:

1431  Во Руан, седиштето англиската окупациона влада, започнува судењето на Јованка Орлеанка.
1960  Започнува изградбата на Асуанската брана во Египет.
1991  Претседателството на СФРЈ усвојува наредба со која изречно се бара расформирање на сите нерегуларни вооружени формации на територијата на државата.
1996  Британската новинска куќа Би-би-си почна да емитува програма и на македонски јазик.

Родени:

1554  Григориј XVримски папа.
1856  Антон Ашкерц — словенечки поет, претставник на реализмот во словенечката книжевност.
1856  Стеван Мокрањац — српски композитор.
1890  Карел Чапек — чешки писател и изумител на поимот „робот“.
1908  Симон де Бовоар — француска писателка и филозоф.
1913  Ричард Никсон — претседател на САД.
1914  Иван Точко — македонски писател и новинар.
1941  Џоан Бејз — американска пејачка и активист.
1942  Рампо Левков - Левкатанароден херој на Македонија.
1943  Скот Вокер — американски музичар.
1951  М. Л. Кар — американски кошаркар.
1954  Мирза Делибашиќ — босански и југословенски кошаркар.
1967  Клаудио Каниџа — аргентински фудбалер.
1973  Шон Пол — јамајски рапер.
1978  Џенаро Гатузо — италијански фудбалер.
1981  Емануеле Села — италијански велосипедист.
1985  Максим Белков — руски велосипедист.
1985  Хуанфран — шпански фудбалер.
1990  Тодор Скримов — бугарски одбојкар.
1995  Доминик Ливаковиќ — хрватски фудбалски голман.
1997  Вања Маринковиќ — српски кошаркар.
2000  Лука Шаманиќ — хрватски кошаркар.
2001  Родриго — бразилски фудбалер.
2001  Ерик Гарсија — шпански фудбалер.

Починале:

1873  Наполеон III — француски крал.
1908  Вилхелм Буш — германски сликар и писател.
1995  Питер Кук — англиски глумец и комичар.
2016  Џон Бери — американски рок-музичар, член на групата „Ајдахо“.
Што е Википедија?

Википедија е енциклопедија напишана преку соработка на многу од нејзините читатели. Таа е посебен вид на мрежно место, наречено вики, што го прави придонесот кон неа брз и лесен.

Сакате да помогнете?
Започнете со нашиот вовед!

Други области
  • Селска чешма — централниот форум за дискусија на Википедија, место каде што можете да поставувате прашања и да давате коментари.
  • Портал на заедницата — проекти, ресурси и активности за сите кои сакаат да се вклучат во проектот.
  • На други јазици — Википедија е повеќејазичен проект. Освен на македонски, Википедија е достапна и на преку 300 други јазици.
Братски проекти

Википедија е проект на Фондацијата Викимедија — непрофитна организација која опфаќа и други проекти:

Ризница
Складиште на слики, снимки и други мултимедијални содржини
Викивести
Вести со права за слободна употреба
Викиречник
Речник и лексикон
Викицитат
Збирка на цитати
Викикниги
Учебници и прирачници со права за слободна употреба
Викиизвор
Библиотека на дела со права за слободна употреба
Викивидови
Именик на видови
Викиуниверзитет
Материјали и активности за учење со права за слободна употреба
Мета-вики
Усогласување на проектот „Викимедија“
Википодатоци
База на слободни знаења
Википатување
Отворен туристички водич


Јазик
  NODES
os 3